تشخیص داده های کیفی

   در این مبحث با سه مقوله بیشتر آشنا می شویم:

1- مصاحبه ها  2 -  مشاهدات  3 - مستند سازی

مصاحبه ها   - پرسشها و سئوالهای باز پاسخ (تشریحی) پاسخهای دقیقی را در مورد تجربیات ، ادراک، عقاید ، احساس و دانش افراد ارائه می دهند. داده ها شامل نقل قولهای واژه به واژه یا تحت الفظی همراه با زمینه های موثر قابل تفسیر هستند.

مشاهدات  - تحقیق میدانی در بر گیرنده رفتارها ، اقدامات ، مکالمات ، تعاملات میان فردی ، فرایندهای سازمانی یا اجتماعی یا سایر جنبه های تجربه های انسانی قابل مشاهده هستند. داده های میدانی شامل یادداشت های میدانی ، توصیف غنی و مفصل از جمله بافتهائی که با آن ها مشاهدات صورت می گیرد ، هستند.

مستند سازی   - مطالب نوشته شده و سایر اسناد بر گرفته از ثبت های برنامه ها ، ثبت های سازمانی ، کلینیکی ، یادداشتها و نامه نگاری ها ، نشریات و گزارشهای  رسمی ، یادداشتهای فردی ، نامه ها ،کارهای هنری ،عکس ها ، و خاطرات و پاسخ های ارائه شده به بررسی ها و سئولات باز- پاسخ (تشریحی) . داده ها شامل گزیده های اسناد جمع آوری شده هستند که بافت را حفظ میکنند.

                         شناخت این امر که داده های کیفی چه هستند و یافته ها شبیه به چه جیزند ، تا اندازه ای مهم است . بطوریکه فرد باید بداند که چه چیزی را جستجو می کند . همچنین ، مهم است که معیاری را برای قضاوت در مورد کیفیت در نظر بگیریم . مطالعات کیفی از نظر نوع ، هدف و کیفیت تغیر می یابند . یافته های کیفی از نظر جمع آوری داده ها به سه دسته تقسیم می شوند .

1-     مصاحبه های با ز- پاسخ (تشریحی)،عمیق و دقیق

2-     مشاهدات مستقیم

3-     اسناد نوشته شده (مکتوب ).

مصاحبه ها، نقل قول های مستقیم مربوط به افراد را در مورد تجربیات ،عقاید ،احساسات و دانش آنها ارایه می دهند . داده های مربوط به مشاهدات شامل توصیف مفصل فعالیت ها ، رفتارها ، اقدامات و دامنه کاملی از تعامل های میان فردی و فرایند های سازمانی است که بخشی از تجربیات انسانی قابل مشاهده هستند .تجزیه و تحلیل سند به گزیده های مطالعه ، نقل قولها ، کل ثبت های برنامه ،کلینیکی ، سازمانی ،یادداشت ها و نامه نگاری ها ، نشریات رسمی ، یادداشتهای فردی و پاسخ های نوشته شده  باز- پاسخ به پرسشنامه ها و یررسی ها گفته می شود

داده های مربوط به تجزیه و تحلیل کیفی، از تحقیقات میدانی نشات می گیرند . در طول تحقیق میدانی ، محقق، زمانی را در محیط تحت بررسی صرف می کند  .  یک برنامه ، یک سازمان ، یک جامعه یا موقعیت های مهم برای یک مطالعه می توانند مشاهده شوند ، با افراد مصاحبه می شود و اسناد مورد تجزیه و تحلیل قرار می گیرند . محقق مشاهدات اولیه مربوط به فعالیت ها و تعامل ها را انجام می دهد و گاهی اوقات شخصا به این فعالیت ها به عنوان یک مشاهده کننده مشارکتی می پردازد . برای مثال یک محقق  ممکن است در همه یا بخشی از برنامه تحت بررسی به عنوان یک عضو برنامه ، مشتری یا دانش آموز شرکت کند . محقق کیفی با افراد در مورد تجربیات و احساسات و ادراک های آنها صحبت کند . ممکن است بیشتر مصاحبه ها به صورت فردی یا گروهی صورت پذیرد . ثبت ها و مستندات مربوطه مورد بررسی قرار می گیرند . یادداشت های میدانی گسترده از طریق مشاهدات ، مصاحبه ها و مرور اسناد ،  جمع آوری می  شوند . حجم زیادی از داده های خام موجود در یادداشتهای میدانی به صورت توصیفات داستانی قابل خواندن و در موضوعات ، مقوله ها و مثالهای موردی گویا ، سازماندهی می شوند و از طریق تجزیه و تحلیل محتوا برگزیده می شوند. موضوعات ، الگوها ،درک ها و بینش ها که از طریق تحقیق میدانی و تجزیه و تحلیل بعدی ایجاد می شوند،نتایج تحقیق کیفی را تشکیل می دهند . یافته های کیفی ممکن است به تنهائی یا همراه با داده های کیفی نشان داده شوند . درتحقیق و مطالعات ا از روش های متعدداستفاده می کنند که شامل ترکیباتی از داده های کیفی و کمی هستند.در ساده ترین سطح – یک پرسشنامه یا مصاحبه که از سئوالات بسته و باز – پاسخ (تشریحی) استفاده می کنند،نمونه ای است که در آن اندازه گیری کمی و تحقیق کیفی با هم ترکیب می شوند . کیفیت داده های کیفی تا حد زیادی به جهات متدولوژیکی ، حساسیت و یکپارچگی بستگی دارد . مشاهدات دقیق و سیستماتیک به مراتب بیشتر از آن چیزی هستند که وجود دارند و در اطراف جستجو می شوند . ارزش انجام مصاحبه ماهرانه فراتر از پرسیدن سئوالات به تنهائی است و تجزیه و تحلیل محتوا ، تا حد قابل توجهی ضروری است . به جای این که صرفا به مطالعه آنچه که وجود دارد بپردازیم . ایجاد یافته های کیفی سودمند و معتبر از طریق مشاهده ، مصاحبه و تجزیه و تحلیل محتوا به نظم ، دانش ، تمرین ، خلاقیت و کار مداوم و سخت نیاز دارد.

ماری فیلد بلنکی و همکارانش مطالعاتی را برای شناخت روشهای آموختن و یادگیری زنان انجام داده اند. آنها مصاحبه های زیادی را با 35 نفر از زنان ترتیب داده اند که دارای دیدگاهها و بینشهای متفاوتی بوده اند. این مطالعه به بررسی چگونگی تفکر آنها در مورد دانش ،اقتدار ، حقایق ، خودشان ، تغیرات زندگی و مفهوم زندگی می پردازد.

آنها بصورت گروهی پاسخهای مشابه را دسته بندی کردند و در مقایسه با پژوهش قبلی به داده هایی دست یافتند ، اما داده های بدست آمده توسط آنها بیشتر بر پایه تجزیه و تحلیل آنچه که آنها در داده های داستانی پیدا کرده اند ، استوار است . آنها به مباحثه با هم می پردازند تا این که بفهمند هر کدام از پاسخها متعلق به کدام مقوله وگروه است.آنها بعضی از گروه بندی ها را ایجاد کرده اند و از بعضی از آنها صرف نظر کردند. آنها به جستجوی توده های مردم و تفاوتهای میان آنها در این تحقیق پرداختند . این گروه تحقیقاتی سخت کار می کردند که به نقطه نظر های مختلف زنانی که به دنبال الگوها در میان داستانها ، تجربیات و دیدگاهها بودند،احترام بگذارند .آنها به یک موضوع مهم پی بردند .زنان سخت به دنبال بیان دیدگاههای خود بودند .صدا در مقابل خاموشی ، تشبیهی است که برای آگاهی از تغیرات در میان روشهای یادگیری بکار می رود .

بعد از تجزیه و تحلیل بیسار دقیق ، آنها با تقسیم بندی یادگیری به 5 گروه  به بررسیهای خود پایان دادند.چارچوبی که در مطالعه زنان بیسار موثر بوده و نوعی از کاربرد تحقیق کیفی است ، بشرح زیر بوده است :

روشهای یادگیری زنان

نمونه ای از یافته های کیفی

سکوت : موقعیتی که در آن زنان خود را به عنوان انسان هائی فاقد صدا و بی فکر در می یابند و در معرض تاثیر منبع خارجی قرار می گیرند.

دانش دریافت شده: زنان تصور می کنندکه قادر هستند تا دانش را دریافت کنندو یا حتی از منابع خارجی بازیابی کنند ، اما قادر نیستند دانش را برای خود ایجاد کنند.

دانش ذهنی : چشم اندازی از حقیقت دانش به صورت فردی ، خصوصی و ذهنی شناسائی و یا درون یابی می شود .

دانش شیوه ای : زنان در یادگیری سرمایه گذاری می کنند و از روشهای  عینی برای بدست آوردن و انتقال دانش استفاده می کنند

دانش ایجادی: زنان به عنوان خلق کنندگان دانش ،خود آنرا به صورت بافتی تجربه می کنند و ارزش استراتژی های عینی و ذهنی را برای دانش از نزدیک مشاهده می کنند.(منبع: بلنکی 1986-15)

            یکی از برجسته ترین و موثر ترین کتابها در زمینه مدیریت و توسعه سازمانی "در جستجوی برتری " درس نامه های مربوط به شرکت های امریکائی است . پیترز و واترمن (1982) کتابی را بر اساس مطالعات موردی از 62 شرکت بزرگ پایه گذاری کرده اند . آنها از شرکتها بازدید کرده و مصاحبه های زیادی را انجام دا ده اند ."مصاحبه های گسترده "و مستندات شرکتها را مورد بررسی قرار داده اند . از میان داده های عظیمی که جمع آوری کرده بودند ، توانستند  8 ویژه گی را مشخص سازند .

1-  تعصب روی عمل 2- ارتباط نزدیک با مشتری 3- خود مختاری و کارآفرینی 4- بهره وری از طریق مردم 5- کنش ارزش مدار 6- وفاداری به همبستگی و اتحاد 7- کم بودن تعداد کارکنان 8- دارا بودن ویژهگیهای فشرده و غیر فشرده بطور همزمان .

این کتاب برای هر کدام از موضوعات ، فصلی را اختصاص داده است که با ذکر عملکرد ها و مثالها و نتیجه گیری های موردی همراه است . این پژوهش به تحقیق جنبش کیفیت کمک کرده است و تا امروز توانسته است شرکتهای زیادی را بسمت غیر دولتی و غیر تجاری هدایت کند . این مطالعه استراتژی نمونه گیری کیفی را شرح می دهد .

آقای استفان کاووی (1990) نیز از یک روش نمونه برداری مشابه در انجام مطالعات موردی خود "مدیران موثر" استفاده کرده است .وی 7 ویژه گی را در این افراد شناسائی کرده است .

1-  انسانهای کنش گرا 2- آغاز کار با نتیجه گیری در ذهن  3- انجام هر عملی به جای خود  4- تفکر برنده –برنده  5- جستجوی درک و سپس آنچه که درک میشود 6- اشتراک مساعی و مشارکت در همکاریهای خلاق 7- خود بازسازی

The Nature of Qualitative Inquiry             برگردان قسمتی از فصل اول کتاب: