مردم و ارتباطات

در هیاهوی زندگی مدرن امروز ، مردان و زنان و کودکان پشت سرهم در حرکت اند بدون اینکه بهمدیگر سلام بگویند یا لبخند بزنند.

با جهانی شدن رشد تکنولوژی ، ارتباط بین مردم ، شکاف بیشتری یافته بطوریکه رابطه مردم با اقوام و آشنایانشان نیز اغلب مستقیم نبوده و بیشتر از طریق سیستم پیام گیر تلفن و یا حتی یادداشت گذاشتن بر روی یخچال منزل صورت می گیرد.

در چنین شرایط دشواری ، حفظ برخی از روشهای سنتی ارتباطات ، خصوصاً در ارتباطات میان فردی نه تنها مغتنم و بلکه حیاتی است.

همانطوریکه می دانیم ، ارتباطات در ابتدا بصورت چهره به چهره و سنتی بوده و بعدها با بوجود آمدن ابزارهای مختلفی ، همانند رادیو،تلکس، مودم،و سیگنالهای ماهواره ای ، توسعه یافته است.

دستگه فکس یا دورنگار یک وسیله میان فردی است که در آن صدا مفهومی ندارد . شخصیت ارسال کننده مطلب نیز برای دریافت کننده پیام مشخص نیست امروزه از طریق سیستم تلفن های تصویری شخص می تواند طرف صحبت خود را ببیند و نسبت به وی تاحدودی احساس نزدیک تری پیدا کند.

هر چند رشد تکنولوژی بسرعت رو به جلوست ، اما می توان به راحتی دریافت که بشر در تلاش است تا روشهای سنتی خود را حفظ نماید و در واقع مایل است تا با استفاده از تکنولوژی های جدید ارتباطی فقط هدررفتن زمان را کاهش دهد بطوریکه در کیفیت ارتباطی خود تغییری ایجاد نشود . اما چنین تلاشی تقریباً بی فایده است.

یکی از مزایای سیستم های جدید ارتباطی ، توانایی ممکن شدن برخی از نا ممکن هاست. تصور کنید پدری در یک سوی اقیانوس و فرزند وی در سوی دیگر آن باشد مثلاً یکی در انگلستان و دیگری در نئوفاندلند . دراین میان تلفن یک نقش مهمی دارد که صرف نظر از هزینه آن وسیله ارتباطی بین دو طرف بوده و همانند پلی ، رابطه بین فرستنده و گیرنده پیام است. که خوشبختانه امروز بوسیله ماهواره های پرتاب شده به فضا ، علاوه بر توسعه فضای قابل پوشش مخابراتی ، هزینه آن نیز کاهش یافته است و همین امر باعث شده است که تعداد زیادی از مردم و در هر زمانی که مایل باشند با افراد مختلف در سراسر دنیا در ارتباط باشند.

در کشورهای پیشرفته اگر به افراد پیاده ای که در خیابانها قدم می زنند نگاه کنیم ، و یا حتی آنهائیکه در زیر زمین های مترو ها در حرکت اند توجه کنیم ، ملاحظه می کنیم که اغلب آنان با وسیله ای  بنام «Walkman» سرگرم هستند و تمامی حواسشان به صدای سیستم صوتی روی گوششان متمرکز است . این سیستم صوتی روی ذهن آنان تاثیر دارد و سیستم شنوائی آنان را نیز بتدریج در معرض آسیب قرار می دهد. گوش دادن به واکمن تا زمان رسیدن به محل کار (بیش از 40 دقیقه در هر بار) و حداقل 3 روز در هفته بتدریج باعث کسری شنوائی آنان می گردد.

این سندروم می توانددر تماشای تلویزیون نیز صادق باشد . بخصوص با ایجاد کانالهای متعدد ماهواره ای و نیز کانالهای خاصی نیز که فقط موسیقی بصورت کلیپ پخش می کنند و تقریباً در سراسر دنیا قابل دریافت هستند توسعه یافته است . از زمان به بازار آمدن تلویزیونهای دارای سیستم کنترل از راه دور( Remot Control) که بیش از 15 سال از آن نمی گذرد، مردم این شرایط را یافته اند که بطور مرتب کانالهای تلویزیونی را عوض کنند یا بهنگام پخش آگهی های بازرگانی از یک کانال به کانالهای دیگر بروند و از روی برنامه ها و کانالها بپرند. همین امر موجب تلف شدن زمان بیننده می شود . بطور مثال فرد بدون در نظر داشتن برنامه خاصی ، کانالها را عوض می کند تا برنامه مورد نظر خود را بیابد در کنار آن باید برنامه های بازیهای کامپیوتری ، فیلمهای مختلف ، ویدئو گیم و... را نیز باید در نظر داشت . تمامی این وسیله ها ، سبب میشوند که فرد ساکت باشد و سکوت بتدریج جایگزین صحبت و مکالمه می شود .

زوجهای جوان ، بیشترین وقت خود را صرف کار می کنند بنابراین زمان اندکی دارند تا با همدیگر صحبت کنند (چنانچه زمان کارشان همزمان باشد)

خانواده ها سعی دارند تا در طی شبانه روز ، موقعیت هائی را ایجاد کنند تا بشود با افراد خانواده رودررو شده و پیرامون مسائل مختلف صحبت کنند و این موقعیت معمولاً می تواند بدون حضور وسیله ای همانند تلویزیون ، تلفن ، کامپیوتر، ... و یا سایر ابزارهائی که موجیب پرتی حواس میشود ، فراهم گردد . وعده یک نهار در بیرون از خانه و در کنار اعضاء خانواده بهترین زمان برای دیدار و صحبت اعضاء خانواده است چرا که بهترین موقعیت است تا آنها با همدیگر صحبت کنند و موضوعات مشترک یا خصوصی شان را بیان کنند و با هم در میان بگذارند.

این خیلی مهم است که امروز بدانیم چگونه باید با ارتباطات و ابزارهای آن کنار بیائیم ؟ آیا می شود تمام تأثیرات رسانه های جمعی را نادیده بگیریم و فقط دور هم بنشینیم و بگوئیم و بخندیم ؟ نادیده گرفتن همه ابزارهای ارتباطی ممکن است در کوتاه مدت احساس خوبی ایجاد کند و فرد بتواند زمان بیشتری برای ارتباطات سنتی داشته باشد اما بی خبری از همدیگر و از اوضاع و احوال بیرون از خانواده خود در دسرساز است. تصور چنین چیزی نیز بسیار دشوار است. برای کاهش این گرفتاریها ، کافی است فقط زمان اندکی را برای گوش دادن ، فکر کردن و صحبت کردن اختصاص دهیم تا بتوانیم تصورات خود را با دیگران در میان بگذاریم و آنان را سهیم کنیم.

درپایان بایداظهار شود که مردم جهان امیدوارند تا از وضعیتی که در سایه تکنولوژیهای پیچیدة ارتباطی بوجود آمده است ، رهائی یابند و به روشهای صمیمانه ارتباطات سنتی بسنده کنند و به دورانی که توام با توجه ، ملاطفت ، تفکر ، و اثرپذیری و اثرگذاری خصوصاً در ارتباطات شخص و میان فردی و اجتماعی داشته اند ، برگردند . چرا که در ارتباطات شخص ، فقط حرکات چهره و بدن و لحن صدا و شیوة بیان کلام حدود 75 درصد در انتقال پیام اثر دارند و در ارتباطات فرد به فرد پیام ها زمانی عمیقاً درک میشوند که کلام توام با عوامل ذکر شده بیان شود . آیا در انتقال پیامها از وسیله ای همانند رادیو یا بلندگو ، شنونده می تواند عمیقاً احساس و حالت و ... گوینده را در یابد ؟

ارتباطات زمانی می تواند شکوفا باشد که پیام دهنده در پشت صفحات کاغذ ، تلفن ، سایت ، رادیو ، ... پنهان نباشد.

    این مطلب در روزنامه همشهری  شماره ۳۹۹۲ مورخ ۲/۳/۸۵ چاپ شده است.