نویسنده: Douglas kellner
فردریک انگلس و کارل مارکس ،جز ء اولین کسانی بودند که چشم اندازهای سیستماتیکی را در جوامع جدید توسعه دادند و گفتمان انتقادی پیرامون مدرنیته را بنا نهاد ند نهایتا مسئله تئوری اجتماعی مدرنیته را بر پا نمودند.
در اکثر روایت های تئوری طبقات اجتماعی ، از مارکس به عنوان یکی از بنیان گذاران اصلی مسئله نام برده می شود که به تنهائی آن را ارائه داده است و از ذکر نام انگس غفلت می شود ، برای همین است که از کارل مارکس به عنوان یکی از اولین کسانیکه به تئوری مدرنیته پرداخته و تئوری اجتماعی انتقادی را مطرح ساخته است، و آن را به عنوان نمادی از جوامع مدرنی که زاییده نظام سرمایه داری است ، نسبت می دهند. اما انگلس از نظر تمرکز توجه بر روی تفاوتهای بین جوامع مدرن و پیشامدرن و نیز در ساخت دهی نقش سرمایه داری در تولید و ایجاد یک دنیای مدرن ،مقدم تر از مارکس بوده است.
هربرت شیلر ، استاد برجسته دانشگاه کالیفرنیا بود که بطور مستقل مطالعات خود را بر روی موضوعات اجتماعی و فرهنگی ، سیاسی و اقتصادی در ایالات متحده امریکا متمرکز نمود . این پژوهشها، اروپا و سایر کشور ها را نیز در بر می گیرد. او در بحث مطالعات انتقادی ارتباطات، ، از جهانی که در محاصره الکترونیک است صحبت می کند و می گوید: "کشورهای فقیر جهان ، با چنان مشکلاتی احاطه شده اند که یارای تحمل نداریهای جدید تحمیل شده از طرف رسانه ها را ندارند. این نهایت بی رحمی است که بر فقر و ناداری های کشورهای فقیر افریقا، آسیا ، و آمریکای لاتین اضافه کنیم."
رسانه های گروهی چنین میگویند که جانبداری از برخی از اخبار غیر قابل اجتناب می باشند، تحریف ها غالباً بر حسب فشارهای حاصل ازمحدودیت های زمانی اخبار، قضاوتهای نادرست افراد، محدودیت های مالی و بودجه ای ، و مشکلات ناشی از عدم کاهش پیچیدگی رویدادها و رخدادها به یک گزارش جامع بوجود می آید، از این گذشته، فقدان هر گونه سیستم ارتباطی توانائی گزارش کردن به گونه ای کامل را از بین می برد.لذا موضوع گزینش اخبارضرورت پیدا می کند
نقش اساسی این خبرگزاریهای بزرگ جهانی در داخل نظام فراملی ،دقیقا همان نقشی است که چراغهای روشنائی اتومبیل در روشن ساختن راه عبور و نشان دادن علائم خطر به عهده دارند "سوماوایا "می گوید:بدون اطلاعات گرانبهائی که خبرگزاریها ارائه می کنند، نظام فراملی قابلیت و کارائی خودش را از دست میدهد و در معرض برخورد با موانع دیگر قرار می گیردکه غیر قابل پیش بینی هستند و سرمایه داری نمی تواند راه چاره بیابد.
تجربه تاریخی اروپا با نظام ایدئولوژیک ،همه گویای نوعی حکومت توتالیتری هستند که مجری سیاست های امپریالیستی در صحنه های جهانی و بین المللی است و در ذات هر نوع نظام سیاسی یک ایدئولوژی وجود دارد که از طریق ایجاد رژیم سیاسی بوجود می آید. کارل ماین ،ایدئولوژی را پوششی تصنعی که واقعیت ها را طبیعی جلوه دهد، و طرفداران آن ایدئولوژی را تحریف کند ، تعریف کرده است.(مانند هیتلر که گفته بود "ما برای اینکه از حمله لهستان به آلمان جلوگیری کنیم ، به لهستان حمله کردیم" یا مبارزه امریکا علیه ایران به بهانه انرژی هسته ای .)
پخش مستقیم برنامه های صدای امریکا و رادیو فردا برای شهروندان امریکائی بر اساس قوانین ایالات متحده ، ممنوع است. زمانیکه این موضوع برای مردم مطرح شد ،با عکس العمل افراد مواجه شد که "اما من می توانم از طریق ماهواره ها این کانال ها را دریافت کنم " پس موضوع چیست؟
پخش برنامه تلویزیونی ماهواره ای جمهوری اسلامی ایران نیز از این طریق میسر است. پخش رسانه های مصری ،کوبائی،روسی، چینی نیز همینطورند. آیا تمامی این کانال ها برای مردم امریکا تحریم شده اند؟
واقعیت این است که ایجاد اختلال و پارازیت در سیگنالهای رادیوئی و تلویزیونی ،ساده و سهل نیست و اعمال هرگونه محدودیت در اطلاع رسانی نیز با ادعای دموکراسی و آزادی بیان، دولت امریکا را به آسانی زیر سئوال می برد.
مسابقات ورزشی المپیک را که در تابستان آینده در پکن برگزار خواهد شد ، می توان به عنوان یک رخداد بزرگ از غرور ملی آنها بر شمرد. دولت کمونیست چین( جمهوری خلق چین) برای این رویداد بزرگ تدارک وسیعی را فراهم آورده است که در شان یک ابر قدرت بین المللی و برازنده دولت چین باشد.
جهت بر پائی چنین مسابقاتی آزادیهائی در سطح عمومی وحقوق بشر بطور عام و آزادی مطبوعات بطور خاص مورد توجه واقع شده است. ادعاهائی که به مرور پوچ و میان تهی به نظر می رسند.
هر فرد در زمانه ما در دو جهان زندگی می کند. یکی دنیای طبیعی که از گوشت و خون و محیط است و انسانها از زمان تولد شان در آن زندگی می کنند . دنیائی که مردان و زنان و کودکانشان در خانواده ،مدرسه ، و جامعه رشد می کنند و بالغ می شوند و با سایر انسانها در موقعیت های مختلف روبرو می شوند. دنیائی که در آن الگوهای اجتماعی ،قانون ،سیستم آموزشی واخلاقی خلق می کنند.
دنیای دیگر که اکثر انسانها امروزه در آن بسر می برند، دنیای رسانه هاست . دنیای جدیدی که بیش از 150سال قدمت نداشته و شاید بتوان گفت که آغاز آن با اختراع گوتنبرگ همزمان شده است.
رسانه های امروز بر ناهمسانی های جهان همچون زبان ،فرهنگ و طبقه اجتمائی و.... فائق آمده اند و حتی برای نفوذ در بی سوادان ، نابینایان ،ناشنوایان و... نیز چاره اندیشیده اند.
همانطور یکه می دانیم ؛ تمامی نظریه های ارائه شده مورد بررسی قرار می گیرند و سپس بسط و گسترش داده می شوند و در این حالت است که ارزش و اعتبار شان مشخص میشود ومی تواند مورد ارزیابی قرار گیرد و تثبیت شود یا اینکه اعتبارش را از دست بدهد.
انقلابی را که تئوری تعادل هایدر و تئوری تشابه نیوکام بوجود آورد، از جنس اصول تئوری شناخت ازگود بود.هایدر با ارائه تئوری تعادل در ارتباطات و نیوکام با دیدی فراتر از آن تغییر رفتارهای افراد در ارتباطات را مورد مطالعه و بررسی قرار داده است
از دوران کودکی به نقاشی علاقمند بودم.روی هر سطح صافی را خط خطی می کردم و به خیال خودم نقاشی می کردم . دوران دبستان با خط خطی های روی تخته سیاه ؛ دفتر مشق خودم و بچه ها ؛ نیمکت و حتی دیوارها ، و شیشه های بخار گرفته گذشت.
در دوران دبیرستان شرایط بهتری داشتم .با دبیر نقاشی که یک گالری هم در شهر داشت آشنا شدم . تابلوهای خوبی می ساخت وگاهی پارچه نویس هم میکرد. کم کم در کارها کمکش می کردم .خصوصا زمانی که قرار شده بود پرده های بزرگی از کارهای< شیشگین> را برای سالن بزرگ نمایش بسازد.
گروهی بنام پلیاناس مصرانه بر این اعتقاد هستند که این شیوه بد ترین عملکرد ممکن از سوی شخص می تواند باشد.آنها معتقدند که شخص باید تصوری مثبت و موفقیت امیز از همه چیز داشته باشد . آنها بر این اعتقادند که تصور مشکلات ، نسخه ای است که نهایتا منجر به فاجعه می گردد.
تحقیقات جدیدی که در حوزه روزنامه نگاری تابلوئید انجام شده ، بسیار جالب است . از نتایج این تحقیقات چنین بر می آید که خوانندگان اخبار و مطالب این نشریات ، در طول مسیر مترو زیر زمینی تا رسیدن به مقصد و محل کارشان بیشتر تمایل دارند تا خلاصه رئوس مطالب و یا تصاویر را مرور کنند و گرایشی به خواندن یک مطلب طولانی و کامل را ندارند.
در هر حال خوانندگان روزنامه ها یا مجلات زرد جهت یافتن منبع اخبار و نیز چگونگی متاثر شدن از رویدادها ی رخداده شده وحتی درک آن مشکل دارند
تئوری وابستگی
تئوری وابستگی ، در اصل توسط " ساندرا بال روکیچ" و" ملوین د فلور " در سال 1976 مطرح شد. این نظریه از ورای یک رابطه منظم پدید آمده است.
نظریه وابستگی دیدگاههای مختلفی را در خود دارد.
1—آمیزه ای از دیدگاههای روانشناختی با تئوریهای اجتماعی است.
2—دیدگاههای سیستمی را با عناصری از رویکردهای علی آمیخته است.
3—ترکیبی از مطالعات در حوزه عناصر استفاده و رضامندی و تا ثیرات رسانه ای است.
ایدز و رسانه ها
حدودا20سال پیش بود که بحث ویروس ایدز در دنیا مطرح شد، اما پس از آنکه در سال 1983 تعداد زیادی از مبتلایان به ایدز تلف شدند، کار پوشش خبری رسانه ها آغاز گردید و ایدز به عنوان یکی از معماهای پیچیده علمی در قرن بیستم مطرح شد . در پنجم ژوئن 1981 مرکز کنترل بیماریها 5 نوع از بیماری حاد ریوی را در بین مردان هم جنس باز گزارش داد . اعلام مراتب ، شرایطی را ایجاب کرد که موضوع مورد توجه عموم قرار گرفت . رسانه های پر تیراژ خصوصا رسانه های جدید نقش بسیار مهمی را در آشنائی مردم و ترسیم چارچوبهای ذهنی مخاطبان و تقویت باورهای آنان در جهت اینکه این بیماری ، به عنوان یک پدیده مهم و مشکل بزرگ قرن است، ایفا کردند.
فراسوی ارتباط
مفهوم فراسوی ارتباط از طریق در گیر کردن افراد و یافتن راهی برای بر قراری ارتباط بهترآنان با دیگران بطور عملی و تجربی مورد مطالعه قرار گرفته است.
در این تجربه که سعی دارد مفهوم فراسوی ارتباط را بیان کند، بیشتر از وجود کودکان استفاده شده است . بدین ترتیب که از گروهی از کودکان خواسته شده است تا راهکارهائی را ارائه دهند که چگونه می توان بدون استفاده از قطعات پلاستیکی لگو ،خانه ای بسازند؟
در این مطالعه محقق سعی کرده است تا بوسیله یک اورهد بتواند بر اساس آنچه که کودک بیان می کند؛ تصویری مطابق با گفته های آنان را ترسیم کند و خانه ای را که آنها در ذهن خود دارند و آن را بیان می کنند ؛ به تصویر در آورد.
تشابه و سازگاری
با سیری بر تئوری تناسب هایدر (Heider) تئوری تشابه و سازگاری توسط تئودر نیوکام(Newcomb )که بعدها به تئوری تشابه نیوکام قلمداد شد، پدید آمد. تنها وجه تمایز بین این دو فرضیه در این بود که هایدر معتقد به هر گونه رخداد بنیادین در حیطۀ ادراک فردی بود( زمانیکه تناسب یا عدم تناسبی بین رابطۀ آنها وجود داشت.) حال اینکه نیو کام فضایی با قابلیت ارتجاء بیشتردر تغییر رفتار را در تئوری خویش قائل است . به اختصار میتوان گفت که : "تئوری نیوکام بیشتر مبحث کشش بین افراد جامعه را تحلیل میکند تا بروز تغییر در نوع برخورد آنها را ."
کنترل رسانه ها در چین
در حالیکه دولت چین حق آزادی فعالیت برای رسانه های خارجی را اخیرا اعطا کرده است، کنترل شدیدی نیز بر نویسندگان و روز نامه نگاران چینی که مطالبی در مورد سیاست یا موضوع های حساس جامعه و نیز فعالیتهای حقوق بشر را مطرح می کنند؛ اعمال می کند.
انجمن قلم (pen) ارگان بین المللی نویسندگان که خود از قدیمی ترین گروههای حقوق بشر هستند، اظهار داشته است که پلیس محلی اخیرا 20 نویسنده چینی را که در کنفرانس بین المللی در هنگ کنک شرکت کرده بودند، بازداشت کرده است.
سازگاری انسان
فلسفه چینی ها که غالبا مخالف با تفکرات غربی ها ست؛ از ابتدا بر مبنای اتحاد و یگانگی استوار بوده است ؛در حالیکه فلسفه غربی ها به دو گانگی بین مردم و طبیعت تاکید دارد.اعتقادات چینی ها ؛ هماهنگی موزونی را بین این دو برقرار ساخته است که اکثر فیلسوفان چینی با این دیدگاه نظر موافق دارند و اختلاف فاحشی بین دیدگاههای آنان در زمینه سازگاری انسان و طبیعت وجود ندارد.
این نظریه که در آن انسان جزء لاینفک از طبیعت است، اولین بار در زمان فرمانروائی هان ( Han ) و توسط دانگ زونگشو ( Dong zhongshu ) منشا گرفت <حدودا 206 قبل از میلاد تا 220 بعد از میلاد مسیح > به طور خلاصه و مختصر توسط ایده آلیستهای مکتب کنفسیوس(-960-1279) و مینگ(1368-1644) ارایه و معرفی گردید.بر اساس این نظریه ، سیاست و اخلاق بشریت ،بازتابی دقیق و مستقیم از طبیعت است.
من مثل شما هستم
آیا هرگز پیش آمده است که شما در میان گروهی از مردم احاطه شده باشید و هر یک از اطرافیان سئوالی از شما بپرسد؟ در حالیکه شما هاج و واج به سئوالات آنان گوش می دهید؛ گروهی نیز در انتظار شنیدن پاسخ سئوالاتشان باشند؟ چه حالی پیدا می کنید؟ آیا احساس خوبی به شما دست می دهد؟ آیا خودتان را تحت نوعی فشار حس نمی کنید؟ آیا مایل نیستید هر چه سریع تر از این مخمصه رهائی یابید؟ اگر چنین حسی داشته باشید؛ شما به همنوائی نیاز دارید .
نیاز به همنوائی خواسته ای است که فرد مایل است با هنجار های گروههائی از مردم همراه و سازگار باشد و به عنوان عضوی از اعضای گروه در جمع آنان پذیرفته شود.
زیبائی ؛ بهانه ای برای انتخاب
زیست شناسان معتقد ند که زیبائی گل به هیچوجه حشره را جلب نمی کند.بلکه رنگ و شهد آن است که حشره را به سوی گل می کشاند. در مورد جانوران نیز این قدرت است که بیش از آرایش پروبال ؛یا زیبائی پوست؛به آن توجه می شود. عنصر زیبائی در یک موسیقی نیز ؛ در ریتم نیست بلکه در ملودی آن است.
نظریه داروین نیز در این مورد جنبه جامعه شناسانه دارد، چون وی هنر را به غریزه ای که افراد را بهم پیوند می دهد،تا اولین گروههای انسانی را تشکیل دهند، نسبت می دهد .بر اساس نظریه داروین؛ گیاهان معمولا بوسیله گرته گیاهی دیگر که بوسیله حشرهائ حامل منتقل می شود ،بارور میشوند.اما آنجه که حشرات را جلب می کند؛ رنگ گل است. بدین ترتیب زیبائی وسیله گزینش طبیعی گیاه می شود.
هگل در قرن نوزدهم میلادی ، تئوری توسعه تاریخی خود را ارائه کرد و مارکس و داروین نیز در تحقیقات خود به این نظریه ها تاکید کردند و یا تحت تاثیر آن قرار گرفتند.
اندیشه شبکه های اجتماعی همانطورکه می دانیم ، اندیشه جدیدی نیست. در واقع از اواخر دهه 1950 میلادی ب ا نظریه گشتالت آغاز شده است که کلی به هم پیوسته و جدایی ناپذیر است. در این کل صفاتی است که در هیچ یک از اعضاء تشکیل دهنده نیست. به عبارت دیگر گشتالت کلیت یک ارگانیسم را بیان میکند که حاصل جمع رفتارهاست.
۲۰۰۶ ِ سال هلاکت خبرنگاران
سال 2006،سال مرگباری برای خبرنگاران و دست اندرکاران رسانه ها در سراسر دنیا بوده است ،بطوری که حداقل کشته شدن 155 خبرنگار از سوی فدراسیون بین المللی خبرنگاران، اعلام شده است.
حدود نیم میلیون نفر به عنوان خبرنگار و گزارشگر در بیش از یکصد کشور خهان در حال فعالییت هستند.
در گزارش سالانه ای که از سوی آقای ( آیدان وایت) دبیر کل سازمان بین المللی خبرنگاران در روز یکشنبه 31 دسامبر ازایه شد، اظهار شد که کشور عراق هنوز به عنوان خطرناک ترین منطقه برای خبرنگاران است که در آن 68 نفر از دست اندر کاران رسانه ها فقط در طی سال 2006 جان باخته اند.
سال 2006 ، بد ترین سال برای خبرنگاران بود. سالی که سراسر مملو از جنایات، وحشی گری، و سالی که فرار از مجازات ها در کشتن خبرنگاران ادامه داشت.
فریم بندی در رسانه ها
مفهوم فریم بندی بیشتر به موضوع و سنت برجسته سازی مربوط می شود با این تفاوت که تاکیدبیشتر بر روی ذات و جوهر کلمات متمرکز است تا یک عنوانو تیتر خاص
اساس تءوری <فریم بندی> بر این استوار است که رسانه ها توجه خود را روی یک موضوع یا واقعه خاص متمرکز می کنند و سپس با هدایت موضوع به جریانهای دیگر و با استفاده از معانی مختلف ؛آن را قالب بندی می کنند.
فریم بندی از مباحث بسیار مهم در عرصه خبر است چرا که تاثیر زیادی بر مخاطب می گذارد بنابراین مفهوم قالب بندی باید بخوبی سازماندهی شود .
رسانه ها افکار عمومی را به سمت و سوی موضوعات مختلف می کشانند و به آن شکل می دهند . آنها بیشتر سعی می کنند پیرامون موضوعاتی که اغلب مردم به آن فکر می کنند؛ اطلاعات جمع آ وری نموده و گزارش های خود را ارایه دهند. تفکر ،شاید اولین قدم در برجسته سازی باشد
ادراک بشر
در این مطلب سعی شده است موضوع ادراک بشر از دیدگاه شناخت قلمرو فکری انسان ها بمنظور برقراری ارتباط موثر مورد توجه قرار گیرد.
در تاریخچه " ادراک بشری" ،تصور نمیشود که شخصی صرفاً به خاطر منافع خود ،مطالعاتی را در فلسفه آن انجام داده باشد . جای خرسندی است که این موضوع توسط دو استاد بزرگ مورد مطالعه قرارگرفته وآنان نقطه نظر ها یشان را جهت تطبیق و مقایسه با هم ، ارایه داده اند.
موضوع ادراک بشری ،موضوعی بسیار گسترده و قابل بحث است که می تواند کاملاً پیچیده و مبهم باشد. به حدی که شاید هرگز کسی به تنهایی نتواند از عهده آن برآید.
طبیعت انسانها
آیـا طبیعت انسـانی وجـود دارد؟ پـاسخ آقـای چـارلز داروین بـه ایـن پـرسش منفـی است.
داروین معتقد بود که بشر از نژاد میمونها تکامل یافته است ودرنهاد خود تصویری از خداوند ندارد.
داروین بـا نظریه ارسطو که عقیده داشت بشر در زنـدگی خود هدفمند است،مخـالف بود.
بر اساس نظریه داروین بشر در آغاز یکی از گونه های گیاهان بوده که برای بقای خود جنگیده است.
بشر به بهترین سازوکار مجهز شده است و اجازه یافته است تا در طبیعت نسلهای آینده را تولید نماید. هوش و ذکاوت و قدرت بدنی وی این شرایط را فراهم آورده است که بشر بتواند از سایر گونه ها برتری یافته وپیشی گیرد به همین دلیل به بزرگترین شکارکننده تبدیل شده و خطر شکار شدن خود را کاهش داده است.کم کم انسان ها به قله های زنجیره غذایی صعود کردند و توانستند خود را هدفمند سازند و بقای نسل خود را حفظ کنند.
تلویزیون و کودکان
تلویزیون ، یکی از رسانه هائی که بیشترین مخاطب را دارد ، چه تاثیری برروی کودکان می گذارد ؟ در امریکا ، کودکان تا اتمام مقطع تحصیلی ابتدائی ، بطور متوسط 8000 تصویر مرگ و میر و 100000 صحنه از عملیات خشونت بار را از طریق تلویزیون مشاهده می کنند .
تلویزیون تنها عامل ایجاد و افزایش خشونت در بین کودکان است . تماشای صحنه های خشونت یکی از سرگرمی های رایج کودکان شده است که این باعث گرایش آنان به خشونت می شود . شبکه های محلی بمنظور بالا بردن میزان مخاطبان خود مایلند در لابلای اخبار ، بطور مرتب حوادث و وقایع حادث شده اعم از قتل و کشتار و خونریزی و ... را پوشش دهند .
.
نظریة شکاف آگاهی بر این عقیده استوار است که رسانه ها فاصلة اطلاعاتی بین طبقات مختلف مردم را روز به روز بیشتر می سازند. چرا که شیوة ارتباطات آنان با رسانه ها متفاوت است و چگونگی برخورداری آنان با میزان دسترسی به رسانه ها و نحوة استفاده از اطلاعات نیز یکی از عوامل وجود این شکاف محسوب می شود.
این نظریه اولین بار توسط آقای فیلیپ تیکهونور و همکارانش ارائه شد.(philip J. Tichenor). در مقاله ای که وی در سال1970 ارائه کرده است به جریان رسانه های همگانی به عنوان عامل ایجاد تفاوت در میزان دانش و آگاهی مردم اشاده نموده و آن را ((نظریه شکاف آگاهی )) نام نهاده است
اصول حاکم بر آموزش رسانه ای
آقای لن مسترمن « len masterman » یکی از برجسته ترین متفکران حوزه بین المللی آموزش های رسانه ای است که کتابی به نام teaching the media را در سال 1985 منتشر کرده است. وی کتاب دیگری به نام media edueation in Europe in the 1990,s
« آموزش رسانه ای در اروپای دهه 1990 » را در دست انتشار دارد.
آقای مسترمن عنوان آموزش رسانه ای را به سواد رسانه ای ترجیح می دهد و 18 اصل حاکم بر آن را به شرح زیر اعلام می کند:
.